Giao Tiếp Bất Bạo Động Với Con: Làm Sao Để Nói Mà Con Muốn Nghe, Mà Mẹ Cũng Không Phải Cáu
Khi làm mẹ, chắc hẳn không ít lần bạn cảm thấy mình lỡ lời với con – la hét, cáu gắt, hoặc nói ra điều gì đó rồi lại thấy hối hận. Nhưng cũng không dễ để giữ bình tĩnh, nhất là khi con làm sai điều gì đó mình đã dặn.
Có một cách gọi là “Giao tiếp bất bạo động” – nghe thì có vẻ to tát, nhưng thật ra rất đơn giản: nói sao cho không làm tổn thương con, mà vẫn nói được điều mình muốn dạy.
Mặc dù mình đã đọc quyển sách này rất nhiều lần, nhưng mình vẫn chưa thực hành tốt, vì những hiểu lầm về phương pháp. Phải đến thời gian gần đây, khi mình có dịp tham gia một buổi chia sẻ về phương pháp này. Mình mới hiểu ra những sai lầm trong tư duy đã khiến mình chưa ứng dụng đúng phương pháp này.
Hiểu lầm 1: “Mình cáu là mình sai, mình là mẹ tồi”
Trước đây, mỗi lần nổi giận hay quát con, mình lại thấy bản thân thật tệ. Tự trách mình rằng “mình thất bại rồi”, “mình dạy con không tốt”, “mình nóng tính quá”. Nhưng thật ra…
Sự thật là: Việc mình nổi giận không có nghĩa là mình là mẹ tồi.
Ai cũng từng cáu. Ai cũng có lúc mất bình tĩnh.
Mình tức giận không phải vì mình xấu tính, mà vì mình có cảm xúc chưa được giải tỏa, có nhu cầu chưa được đáp ứng.
Giống như một con sói – khi cảm thấy bị đe dọa, nó gầm gừ. Đó là bản năng sinh tồn. Và “ngôn ngữ sói” (lời nói sắc nhọn, chỉ trích, dọa nạt) là thứ mà ta học từ rất lâu rồi – từ khi còn nhỏ, từ người lớn xung quanh.
Việc mình biết mình đã nói chưa hay – đã là bước đầu tiên của thay đổi rồi.
Hiểu lầm 2: “Phải luôn nhẹ nhàng, luôn là hươu thì mới đúng”
Khi biết tới giao tiếp bất bạo động, mình lại rơi vào cái bẫy mới: lúc nào cũng phải nhẹ nhàng, từ tốn, kiên nhẫn. Nhưng có ngày mệt rã rời, con làm đổ đồ ra sàn – thì lúc đó mình quên sạch những gì đã học.
Sự thật là: Ai cũng có lúc là sói, có lúc là hươu. Quan trọng là mình ý thức được điều đó.
Ngôn ngữ “hươu” – là cách nói nhẹ nhàng, thấu hiểu, quan tâm tới cảm xúc và nhu cầu của con.
Nhưng mình không thể lúc nào cũng là “hươu”.
Chúng ta là người – có ngày vui, có ngày cáu. Vấn đề không phải là trở thành người mẹ hoàn hảo, mà là hiểu mình đang phản ứng ra sao, và làm gì sau đó. Nếu lỡ nói to tiếng, hãy xin lỗi con. Đó cũng là dạy con cách chịu trách nhiệm cảm xúc.
Hiểu lầm 3: “Phát hiện mình đang là sói, phải đổi sang hươu ngay!”
Có lần mình đang quát con, chợt nhớ ra “ôi mình đang là sói!” – thế là lại rối lên, lại tự trách, lại cố nói nhẹ xuống. Nhưng con thì vẫn không nghe, còn mình thì càng bối rối.
Sự thật là: Không cần đổi trạng thái ngay lập tức. Cứ thở. Cứ tạm dừng. Đó cũng là đang chăm sóc chính mình.
Khi thấy mình đang cáu, bạn không cần giả vờ vui vẻ. Hãy nhìn nhận cảm xúc của mình, có thể nói với con: “Mẹ đang bực. Mẹ cần ngồi nghỉ một chút.”
Hoặc đi ra ngoài vài phút, uống ngụm nước, hít một hơi sâu. Chỉ cần vậy thôi, bạn đã dừng được vòng xoáy căng thẳng, và có thể quay lại nói chuyện với con bằng sự lắng nghe thật sự.
Mình hiểu rằng không cần phải là người mẹ hoàn hảo, che đậy cảm xúc nhu cầu của bản thân lại. Chỉ cần hiểu bản thân, hiểu con, và học cách nói sao cho cả hai không bị tổn thương, vậy là được.
Giao tiếp bất bạo động không phải là ép mình hiền suốt ngày. Nó là cách sống với cảm xúc thật, nhưng không để cảm xúc làm hại người mình yêu thương.
Nếu hôm nay bạn vẫn nổi giận, vẫn nói to với con – không sao. Chỉ cần bạn nhận ra, rồi thử lại vào lần sau. Con cũng đang học làm người như bạn vậy.
Bạn có thể tìm đọc thêm phương pháp này ở cuốn Lựa Lời mà nói - Giao tiếp bất bạo động của Tiến sĩ Marshall B. Rosenberg để đọc thêm nhé.
Mình là Võ Hằng – mẹ của hai cậu nhóc yêu màu xanh lá. Hành trình học tiếng Anh ở tuổi 30+ là khởi đầu cho một quá trình sâu hơn: mình bắt đầu khám phá những công cụ như Notion, hay ứng dụng AI ... để không chỉ học hiệu quả hơn, mà còn sống chủ động hơn. Với mình, học tập là cách để mở rộng tư duy và sắp xếp lại cuộc sống một cách có ý thức.
